Ga terug naar het de kroniekpagina om een andere periode te kiezen.

 

 

 

Kroniek van een hovenier blad 24

Voorjaar 2019

Ga terug naar de kroniekpagina om een andere periode te kiezen.

 

Wat doet een hovenier nu eigenlijk. Op deze pagina's staat een doorsnee van mijn werkzaamheden, tuinaanleg, -renovatie, -onderhoud, instructie en -ontwerp. Een kroniek van mijn werkzaamheden. Ik ben met dit overzicht begonnen tegen het einde van 2015.

Heeft u zelf iets te melden, te laten zien, tuin~ of natuurgerelateerd? Stuur mail en als het past p    l    aats ik het hierbij.

Winter 2020.

het verschil tussen permacultuur en de reguliere landbouw treffend in beeld gebracht!

Er is nogal wat gebeurd de afgelopen tijd. Ik heb de cursus Permacultuur met het behalen van het certificaat afgesloten en ik ben al op enkele plekken bezig om tuinen aan de hand van de geleerde stof aan te leggen. Mensen zijn enthousiast en ik heb er schik in hoe voorspoedig alles groeit.

Als je wat ruimte hebt is er toch niets mooier dan je eten uit je eigen tuin plukken? Fruit, groenten, kruiden, het kan allemaal. En er wordt niet gespit, niet geschoffeld, zeker niet uitgeharkt  en ook geen kunstmest gebruikt of chemische bestrijding toegepast. Dat zijn de eerste dingen die je goed moet onthouden. Het bodemleven regelt de zaken en elke moeienis remt dat of helpt dat zelfs om zeep. Afblijven dus. Het staat haaks op wat ik als hovenier ooit geleerd heb en ik moest deze handelingen dan ook écht afleren. Maar wanneer je vervolgens het resultaat ziet is het plots een stuk makkelijker te accepteren. En voor je er erg in hebt ben je fan!

Bodemleven

Het bodemleven wat hier telkens genoemd wordt bestaat uit schimmels, bacteriën, insekten en wormen. Als je je bodem op orde hebt komt er als bewijs daarvan ook weleens een mol voorbij. Prijs je in dat geval gelukkig, je bent succesvol bezig!

Mulchen is belangrijk.

De bodem bedekt houden met organisch materiaal is belangrijk. Het heeft een naam ook: mulchen. Takjes, plantendelen als blad en stengels, gemaaid gras, stro, hooi, noem maar op, alles kun je al dan niet kortgeknipt op de grond laten liggen. Het bodemleven maakt het klein en zet het om in organische stof, humus. De insekten en wormen zorgen er en passant voor dat de toplaag van je bodem vol met gaatjes komt, zij graven alle kanten uit, en door die openingen kan lucht de bodem in en ook een deel van het regenwater, overtollig, kan hierdoor zijn weg naar omlaag vinden. Spitten en schoffelen verbreekt dat allemaal vandaar dat je die handelingen dus moet nalaten.

De mulchlaag zorgt er voor dat bij hevige regenval de bodem niet dichtslaat, het werkt als stootkussen. Daarnaast houdt het ook verdamping tegen. Bij langdurige droogte kan er door de mulchlaag weinig vocht uit de toplaag van je bodem verdampen. De mulchlaag zelf houdt wat vocht vast maar wat erg belangrijk is, de humus/organische stof die door het bodemleven geproduceerd wordt zit in de toplaag en per procent organische stof kan er ongeveer 17 liter water per vierkante meter worden gebufferd! Een goed en gezond bodemleven kan de hoeveelheid organische stof wel naar 8-10% brengen. Daar kan dus erg veel water in gebufferd worden. Als gezegd, overtollig water kan door de goede structuur naar beneden richting het grondwater,zakken, maar er blijft dus nogal wat aanwezig in de toplaag voor de planten die je daarin laat groeien. Zomer 2019, met 2 maal een hittegolf heb ik in mijn eigen tuin geen water hoeven geven omdat de toplaag hier al zo lekker humusrijk, en daarmee vochthoudend, is. Blij mee.

Monocultuur

Grote vakken van een en dezelfde soort is niet goed, op die manier zorg je voor een vorm van luilekkerland voor kwaadwillige insekten en schimmels. Niet doen. Werken met kleine groepjes of solitair groeiende planten verdient verreweg de voorkeur. Diversiteit is een groot goed.

Zon- en zichtlijnen

In de reguliere tuinkunst wordt vaak gebruik gemaakt van zichtlijnen. Op oude landgoederen en buitenplaatsen kun je vanaf het hoofdgebouw via zichtassen ver weg kijken. Hier is de natuur duidelijk naar de hand van de mens gezet. Permacultuur richt zich meer op de natuur en de mogelijkheden die dat biedt. Daarom wordt er gewerkt met zonlijnen. De baan van de zon bepaalt welke gewassen op welke plek komen te staan en ook hoe de padenloop bijvoorbeeld wordt opgezet, om op die manier optimaal gebruik te kunnen maken van zonnewarmte en -licht in de loop van het jaar.

Beschutting

Om gewassen te beschermen tegen vrieswind en storm is het handig om aan de koude en windkant van het terrein hogere bomen te planten die beschutting geven aan de ervoor in luwere omstandigheden te planten lagere bomen, struiken en kruidachtigen.

Eénjarigen <> meerjarige gewassen (kruidachtigen)

In een reguliere moestuin worden veelal éénjarige gewassen geteeld. Aardappelen, sla, bloemkool, boontjes, van die dingen. Allemaal soorten die in de natuur als meerjarig voorkomen maar die in de loop van de tijd zover zijn doorgefokt dat ze nu in één jaar tijd kunnen groeien, bloeien en oogst leveren. Binnen het kader van Permacultuur gaan we eerder uit van meerjarige gewassen. Eeuwige moes, eeuwige ui en knoflook, zuringsoorten, er zijn tal van gewassen die overblijven en waarvan je dus elk jaar opnieuw (meerdere malen soms) kan oogsten.  Verder kun je nog onderscheid maken in erg hoge gewassen, Artisjok, aardpeer, middelhoge planten, de meeste kruiden en groenten, en kruipplantjes als aardbei, lieve-vrouwe-bedstro, tijm, enz.

Er wordt vaak wel een kleinere moestuin aangehouden waarin wat van de eenjarigen worden geteeld omdat ze vaak toch wel erg lekker zijn maar er is eigenlijk voldoende keuze in de meerjarige planten om daar je tuin mee te vullen.

Struiken en bomen

Struiken en bomen die fruit produceren. Peren, appelen, bessen, klimplanten als bramen, kiwi en druiven, teveel om op te noemen. Het kan allemaal.

Overig

Naast de genoemde bovengrondse eetbare zaken zijn er ook nog de wortel-, bol- of knolgewassen. Aardappelen, zoete aardappelen, peen, bieten, koolraap, knolletjes, paardenbloemenwortels, mierikswortel, pastinaak, peterseliewortel, enzovoort. de meeste eetbare delen zitten hierbij ondergronds. Deze gewassen kunnen gewoon op een plekje tussen bomen en struiken en andere planten groeien. Zo heb je er naast de bovengrondse bomen struiken en kruidachtige planten zomaar een (ondergrondse) plantlaag bij.

==================================

Onderstaande foto's zijn van de voorbereidingen van 2 tuinen. Een in Leidschendam en een in Zoetermeer. December 2019 zijn deze foto's gemaakt en de aanplant gaat in het voorjaar van 2020 plaatsvinden.

Leidschendam, aan de Vliet.

                       

 

Zoetermeer

                           

                       

 

In beide tuinen is het uitgangspunt erg natte klei. In Ldam vanwege een erg gesloten structuur, alleen het toplaagje was wat rul, humeus. Hier hebben we sleuven gegraven die enerzijds de bedden scheiden en die daarnaast, gevuld met houtsnippers, het overtollige regenwater bufferen en en passant als paden dienen. Ook in een relatief droge periode is er dan nog water voorhanden. De bedden zijn niet al te breed waardoor zijdelings vocht en wortels elkaar kunnen vinden. In deze tuin was al wat groen aanwezig en met dit groen, bedekt met karton en een flinke laag halfrijpe compost, gingen we de winter in.

In Zoetermeer was de bodem verdicht door het bouwverkeer. Er is achteraf wat spitwerk uitgevoerd door de bouw maar niet al te diep waardoor de toplaag in eerste instantie een grote modderpoel was. In deze tuin was niets groens te vinden en hier heb ik een paar balen vlasstro verdeeld over de oppervlakte, vervolgens karton, sheetmulchen, verwerkt en dit afgedekt met halfrijpe compost.

==============================

Dan heb je de tuin ingericht, alles groeit en bloeit en draagt vrucht en nu begint het oogsten. Vaak heb je echt teveel en naast weggeven, delen is ook een goede permacultuurgewoonte!, kun je kiezen uit een scala aan mogelijkheden om je oogst te bewaren voor later gebruik.

Ik ga hier wat mogelijkheden noemen.

Invriezen.

Veel groenten kun je blancheren en vervolgens invriezen. Fruit is vaak ook geschikt om in te vriezen. Het is maar wat je er later in de tijd mee wilt doen. Als we hier een kip in de grill doen, lekker, dan gaan de restanten in een pan water met een groentenboeketje en daar trekken we dan bouillon van. Uitgezeefd gaat deze bouillon in porties in de vriezer en is daarmee klaar voor gebruik op een later tijdstip. ook rundvlees, schenkel oid, wordt gebruikt om bouillon van te maken. Het grote voordeel is dat je geen blokjes hoeft te kopen,maar helemaal zelf kunt bepalen hoe zout je je soep gaat maken. De blokjes zijn erg lekker maar bevatten onevenredig veel zout. Daar houden we niet echt van. Teveel is teveel! Hier peentjes en rode kool klaar om in de vriezer te doen.

   

Drogen.

Groenten, fruit, vlees en vis kun je allemaal drogen in een droogoven  Dat kan een zonneoven zijn of ook wel een elektrische. Afhankelijk van de plek die je hebt kun je er zelf een bouwen in je tuin. Ik gebruik hier thuis een elektrische. Bij het apparaat zit een vrij uitgebreid boek waarin voor een veelheid aan produkten een handleiding staat hoe te drogen, hoe lang en op welke temperatuur.  Allemaal instelbaar. Hieronder, peertjes-appeltjes-ananas, bloedsinaasappels en prei.

           

Jam, gelei en chutney's.

Ik maak graag jam en gelei. Fruit is daar uitermate geschikt voor. Chutney's heb ik zelf nog nooit gemaakt maar het is niet al te ingewikkeld en net als met jam kun je er je fruit lang mee bewaren.

   

wijn, cider (perry), likeur

Ik ben ooit voor de lol begonnen met wijn,aken en hoewel de eerste paar keer geen onverdeeld succes opleverde ben ik er toch mee doorgegaan. Het moest toch een keer lukken. Als Engeland fan kwam ik ook in aanraking met cider en dat is een drankje dat zelfs ik in één keer drinkbaar en zelfs erg lekker kreeg. Dat doe ik dus vaker. Ik heb hier nu een appelpers en als de appels goed zijn gaan ze via de pers in de gistingsflessen en vervolgens bottle ik ze om heel de winter appelcider te kunnen drinken. Een lekkere vorm van bewaren! Van andere fruitsoorten maak ik wijn en van de peren een kleine hoeveelheid perencider (perry) Ook likeur is goed zelf te maken. Recepten staan volop op het wereldwijdeweb. Hier likeuren van rabarber, (Rabarbercello) en meidoorn.

           

 

                       

Wecken

Mijn moeder weckte groenten en fruit. In de oogsttijd werd er geweckt en de potten werden in de kelder bewaard tot ze ergens in de winter weer werden boven gehaald om geconsumeerd te worden. Wecken wordt niet veel meer gedaan nu er goede vriezers zijn.

Inleggen in zout,

Zo maken we zuurkool en geloof het of niet, het is doodsimpel en ohzo veel lekkerder dan de in plastic verpakte kool uit de winkel! Basisrecept in t kort: Snij de kool in de keukenmachine fijn. Met de hand kan ook, als t maar erg fijn is. Leg de gesneden kool laagje voor laagje in een pot. Strooi steeds wat zout op de laagjes. In totaal 20 gram zout per kilo kool. Als je een voorraadje maakt van 2 kilo kun je al aardig vooruit. Als de kool in de pot zit ga je stampen en/of kneden. Ik gebruik een houten zuurkoolstamper maar een stampotstamper gaat ook goed. Door het stampen en/of kneden komt, mede onder invloed van het zout vocht uit de kool. Dat kan een paar minuten duren maar al snel merk je dat het natter wordt. Ga door tot de kool onder het vocht staat. Dek de kool nu af met iets zwaars, een schotel of bord, zodat alles onder het vocht blijft. Dek de pot af en wacht twee weken. Nu kun je er al een maaltje uithalen om op te eten. Wat langer wachten maakt de kool nog zachter en ook smakelijker.
De van nature in de kool aanwezige melkzuurbacteriën komen eruit en gaan aan de slag. De zoute omgeving houdt andere bacteriën weg. Twee vliegen in één klap. De melkzuurbacteriën fermenteren de kool en zo wordt het zuurkool. Eet smakelijk!

NB: Wat witte schimmel op de kool kan geen kwaad. Je haalt uit de pot wat je nodig hebt en spoelt dat af in een vergiet of zeef onder de koude kraan, Verder klaarmaken zoals je gewend bent. Jammie!

Zoetzuur

Augurken, uien, en nog een scala aan andere oogstprodukten kun je inmaken in zoetzuur

Sambal

Pepers natuurlijk, sambal maken is ook niet al te moeilijk en het is wel verukkuluk, als je ervan houdt.

Wordt vervolgd...

 

Er zijn in deze periode ook nog klusjes in andere tuin uitgevoerd.

Naaldwijk, fasciatie - bandvorming - in een bolcatalpa.

       

Belgie, Hulshout, Zo bedekken ze in de Kempen de Dahlia's. 17 graden vorst deert ze niet op deze manier. Uitgraven en bewaren tot het voorjaar wordt hier niet gedaan.

       

Winterjasmijn, Jasminum nudiflorum, in volle bloei in Almere-Poort.

     

Straatwerkje in Pijnacker.

       

Moerbeisnoei dakvorm in Den Haag. 

   

Hieronder een greep uit foto's die ik gemaakt heb tussen februari en begin juni 2020.Noem het een inhaalslag, ik had het er druk mee en aan de website werken schoot er geruime tijd echt bij in. Teveel leuk werk buiten, ;-)

                   

                   

                   

                   

                   

                   

                   

                   

                   

                   

                   

 

Terug naar het keuzeblad/begin van deze website