Groeiplaatsfactoren: Water.  (Dit stukje is nog niet af, er is veel water, daar kun je dan ook veel over zeggen, ;-) )

Planten doen het het allerbest wanneer je ze dr plaatst in je tuin waar de omstandigheden het meest lijken op die in hun natuurlijke habitat. En van de groeiplaatsfactoren waar je rekening mee moet houden is de watertoestand van de bodem. Als die overeenkomt met die in hun natuurlijke habitat is dat mede bepalend voor het succes van je aanplant.

 

Maar daarnaast is het volgende van wezenlijk belang. Een goede waterhuishouding hangt nauw samen met hoe je met de bodem omgaat. Daarom ten overvloede:

Een goede bodem bestaat voor ongeveer een derde deel uit gronddeeltjes, een derde deel uit water/vocht en een derde deel uit lucht. Planten hebben deze drie delen net zo hard nodig als voedingsstoffen die ook in de bodem aanwezig zijn. Om de verhouding in de bodem op peil te houden is het van wezenlijk belang om te zorgen dat je de bodem zo natuurlijk mogelijk houdt. Dit houdt in dat blad, takjes en andere rommeltjes die van bomen of struiken komen, blijven liggen. Een goede grond wordt bedekt door deze zogenoemde strooisellaag. Een veelheid aan insecten en wormen, samen met meerdere soorten schimmels, verteren deze strooisellaag en zorgen daarmee voor bemesting van de bodem en voor een juist organische stof gehalte De activiteiten van de insecten en wormen zorgen ook dat er gangetjes in de toplaag van de bodem komen waardoor voeding, lucht en vocht erin kunnen handelingen als schoffelen en spitten verstoren dit werk en moet je dus niet toepassen. We zijn wel gewend om het toch te doen maar het is uiteindelijk voor een goede bodemstructuur en daarmee een goede waterafvoer en een gezond plantenleven van belang dat er niet in de bodem gerommeld wordt.

De strooisellaag is dus van belang voor een gezond bodemleven. Schimmels, insecten en wormen zetten deze zaken om in organische stof > humus. Hierdoor kan de bodem ook vocht bufferen, vasthouden. Daarnaast voorkomt zo'n laag, die al gauw een tiental centimeters dik is, als het kan nog iets meer zelfs, ook dat de bodem door bijvoorbeeld regenval, dichtslaat. Een dichtgeslagen toplaag voorkomt dat regenwater de bodem in kan zakken waardoor het zijn weg zoekt naar het laagstgelegen punt en daar vervolgens voor plasvorming zorgt. In het kader van de strijd tegen wateroverlast is dus zo'n strooisellaag een niet te onderschatten hulpfactor!

Er zijn onderzoeken uitgevoerd naar de bufferingscapaciteit van verschillende bodemsoorten. Zo'n bodem kan in de toplaag, de bovenste 30 centimeter, bij een goede samenstelling behoorlijk wat water bufferen, het surplus kan door de kanaaltjes die wormen en insecten achterlieten wegzakken naar diepere bodemlagen of het grondwater.

Het percentage organische stof is bepalend voor de bufferingscapaciteit per vierkante meter tuin, met het oppervlak groen x de capaciteit weet je hoeveel water je in je tuin kunt bufferen. Het overtollige water kan, omdat je bodem in goede staat en conditie is, wegzakken naar diepere lagen of het grondwater, 

Een verschil tussen zand en klei of silt is de korrelgrootte. Zand heeft grotere korrels, daarmee een kleiner oppervlak en dat zorgt ervoor dat zand sowieso wat minder vocht kan vasthouden dan klei of silt. Maar, uitgaande van gemiddelden kun je stellen dat de hoeveelheid water die een bodem, zand, klei of silt kan bufferen uitkomt op ongeveer 15 liter per m2 per % organische stof. Het is niet eenvoudig om er 2 of 3% van te maken, zeker niet als een bodem zelf al droogtegevoelig is, in dat geval breekt organische stof nogal snel af, maar 2-3% moet te doen zijn en dan praat je uiteindelijk over een 45 liter water per m2 die gebufferd kan worden. Daar heeft je tuin wat aan, zeker als je door middel van een goede strooisellaag overmatige verdamping tegengaat.

Een gemiddelde tuin beslaat momenteel ongeveer 8x5 meter minus berging 2x2m is 36 meter tuin. Terras en pad eraf, ongeveer 20 m2 over. Maal 45 liter is 900 liter water, een kleine kubieke meter. Een deel van het water dat met regen naar beneden komt kan de bodem in zakken omdat je die juist goed behandeld hebt en op die manier kun je bij die 900 liter dus nog een deel optellen, dat zou een gokje zijn, het blijft echter de moeite en het gaat niet het riool in!  Dat is pure winst.

Als er cht sprake is van verzadiging is er als redmiddel het openbaar riool. Momenteel is in veel gevallen deze manier van water afvoeren de eerste optie omdat teveel tuinen volledig of grotendeels zijn dichtgetegeld. Dit is slecht voor het bodemwater, langzamerhand drogen we uit, met alle gevolgen van dien voor veen- en kleibodems, anderzijds kan bij hevige regenval het rioolstelsel de hoeveelheid water niet aan en loopt daarom over, de berichten van wateroverlast zijn bekend. In een tuin waar de bodem constant kaal wordt gehouden zal de toplaag uitdrogen en zon droge laag neemt geen vocht op, dat duurt enige tijd, terwijl intussen het water van de hoosbui wegstroomt en en passant veel grond en zand meespoelt. Een zeer ongewenst scenario.

Steenbreek is een idee waarbij die tegels de tuin weer uitgaan, er groen voor in de plaats komt en waardoor we uiteindelijk wateroverlast kunnen beperken en door een gezonde bodem met een gezonde beplanting ook zelf een gezonde toekomst tegemoet kunnen zien.

Afkoppelen.

Een volgend idee is het afkoppelen van de hemelwaterafvoer. Zo gaat het regenwater van het dak niet naar het riool maar naar een plek in de tuin waar het de bodem in kan zakken. Dat kan een vijver zijn, met een overloop in een moerasje, een grind- of puinput, maar als er ruimte voor is is ook een wadi, al of niet beplant een aardige en natuurlijk ogende optie. Op de plek waar je het water uit de regenpijp aftapt kun je een klep plaatsen. bij langdurige regenval kan het teveel worden en kun je voordat het uit de hand loopt de klep sluiten waardoor het water alsnog naar het riool kan. Dit is echt een noodmaatregel, bij een goed functionerend systeem zal het openen van de klep in de praktijk niet gauw nodig zijn.

 

meer groeiplaatsfactoren: zon/schaduw, bodem

terug naar keuzeblad